Itangazo ryashyizwe ahagaragara nyuma y’inama n’abanyamakuru yabereye muri Seoul Foreign Correspondents’ Club.
HRWF (07.08.2026) — Human Rights Without Frontiers (HRWF), ku bufatanye na CAP
Liberté de Conscience (CAP LC), ifite sitati yo kugirwa umuryango wemewe na ECOSOC y’Umuryango w’Abibumbye, FOREF, CESNUR na Bitter Winter, uyu munsi bakoze inama n’abanyamakuru muri Seoul Foreign Correspondents’ Club ku nsanganyamatsiko igira iti: “Ubwisanzure bw’Iyobokamana cyangwa Imyemerere n’Ubwisanzure bwo Gutanga Ibitekerezo muri Koreya y’Epfo.”
Ibibazo byaganiriweho byari bikubiyemo impungenge ku buryo abayobozi b’amadini bageze mu zabukuru bafatwa igihe bafunzwe bataraburanishwa, harimo ibibazo birebana n’uko igihano cyangwa ifungwa bigomba kuba bihwanye n’ikibazo, ibitekerezo by’ubutabazi, ndetse no kubahiriza inzira zemewe n’amategeko.
Iyi miryango yasabye ubuyobozi bwa Koreya y’Epfo kongera gusuzuma ifungwa rya Chairman Lee Man-hee, Umuyobozi wa Shincheonji ufite imyaka 95, no kureba ko ibisubizo by’amategeko n’ubuyobozi ku matsinda y’Iyobokamana mato bikorwa mu buryo butabogama, bujyanye n’ikibazo kandi bukurikiza inshingano Koreya y’Epfo ifite mu mategeko mpuzamahanga arengera uburenganzira bwa muntu, harimo n’ibirebana na Madamu Hak-ja Han Moon, ufite imyaka 83, wa Family Federation.
Ibibazo byaganiriweho uyu munsi biri mu rwego rwagutse rw’impungenge ku Bwisanzure bw’Idini cyangwa Imyemerere muri Koreya y’Epfo. Haracyari kandi impungenge ku birebana na Segero Church yo muri Busan, bivugwa ko ikomeje guhura n’itotezwa ndetse no gukurikiranwa n’inzego za Leta, nubwo Pasiteri Son Hyun-bo yarekuwe nyuma yo gufungwa.
Raporo zatanzwe kandi zagaragaje ibibazo birebana n’abanga kujya mu ngando kubera imyemerere yabo, abaturage barwanya ku mugaragaro umushinga wo kubaka umusigiti i Daegu, ndetse n’uburyo imyemerere y’amadini yitabwaho mu bigo by’amashuri.
Mu myaka myinshi ishize, HRWF yanditse kandi ikurikirana ibibazo by’Abahamya ba Yehova babarirwa mu magana bafungiwe muri Koreya y’Epfo kubera kwanga kujya mu ngando ku mpamvu z’imyemerere.
Nubwo nyuma hashyizweho uburyo bwo gukora indi mirimo ya gisivili aho kujya mu ngando, abanenga iyo gahunda bavuga ko yashyizwe mu bikorwa mu buryo bwo guhana aho kuba uburyo bwubahiriza uburenganzira bwa muntu.
Ni ngombwa kandi kumenya ko iyo gahunda y’indi mirimo ya gisivili imara amezi 36, ikaba inshuro ebyiri z’igihe gisanzwe cyo gukora ingando. Ibyemezo by’inkiko biheruka na byo byemeje ko bimwe mu by’ingenzi bigize iyo gahunda bitanyuranyije n’Itegeko Nshinga.
Mu gutangiza iyi nama, Hans Noot, Associate Director wa HRWF, yavuze ko ibibazo biri kuvugwa “biri ku ishingiro ry’umuryango wa demokarasi.”
Yaburiye ko iyo amatsinda y’amadini ashyizweho ikimwaro, ukwihuza kubw’amahoro kugakumirwa, ndetse no kutemeranywa bifatwa nk’ikibazo kigomba gukumirwa, ingaruka zabyo “zirenga kure itsinda cyangwa ikibazo kimwe gusa.”
Yavuze ko iyi nama itagamije kurengera tewolojiya cyangwa umuryango runaka, ahubwo igamije “kurengera ihame rivuga ko uburenganzira bw’ibanze bugomba kubahirizwa kimwe kuri buri wese.”
Thierry Valle, Perezida wa CAP Liberté de Conscience, yagarutse ku bijyanye no kuba ifungwa rya Chairman Lee ryemewe n’amategeko mpuzamahanga.
Yifashishije kuba Koreya y’Epfo yarashyize umukono ku International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) mu 1990 ndetse na Convention against Torture mu 1995, yabajije niba gushyira umuntu w’imyaka 95 mu ifungwa ryo kubanza kuburanishwa bihuye n’izo nshingano mpuzamahanga.
Yashimangiye ko ihame rivuga ko umuntu afatwa nk’umwere kugeza igihe urukiko rumuhamije icyaha rigomba kubahirizwa, aho gufata umuntu nk’uwahamijwe icyaha mbere y’urubanza.
Yavuze ko mu bihugu bya demokarasi hari izindi ngamba zishobora gukoreshwa, zirushijeho kuba nke kandi zubahiriza ubumuntu, mu gihe umuntu agifite uburenganzira bwo gufatwa nk’umwere. Yatanze ingero zirimo kurekurwa by’agateganyo kwa Cardinal
Joseph Zen muri Hong Kong mu 2022, ndetse n’icyemezo cya Vietnam cyo gufungira mu rugo iwe Buddhist Patriarch Thich Quang Do aho kumushyira muri gereza.
Michael Langhans, Executive Director wa FOREF Germany, yagaragaje isesengura ry’amategeko ribaza niba koko ifungwa rya Chairman Lee mbere y’urubanza ryari rikenewe, kandi niba ibimenyetso byari bihari bitari bisanzwe bihagije kugira ngo ashyirwe mu rukiko.
Yabajije kandi niba ibyo bimenyetso byakusanyijwe mu buryo butabogama, aho gukusanywa hifashishijwe imvugo cyangwa imyumvire igaragaza umuryango w’uregwa nka “Agatsiko” cyangwa “Ubuyobe.”
Yavuze ko uru rubanza ruteje ikibazo gikomeye ku bashyiraho amategeko: Ese ingamba zigamije kurengera amatora y’ubutabera zishobora gukoreshwa mu buryo butesha agaciro uburenganzira bwo kugira umudendezo w’Iyobokamana, burinzwe n’Itegeko Nshinga ndetse n’amategeko mpuzamahanga?
Márk Nemes, Deputy Director wa CESNUR, yavuze ku ngaruka z’itotezwa rikomeje ndetse n’ingaruka rishobora kugira ku madini mato. Yagaragaje ubushakashatsi butatu bwa vuba bwakozwe mu matsinda amwe n’amwe ya Shincheonji ari mu Burayi, muri Argentina no muri Australia, aho buri bushakashatsi bwagaragaje iyongera riteye impungenge ry’urwango rwibasira uwo Muryango Nyobokamana usanzwe uzwiho kuba mu mahoro no gukorana n’abandi.
Yashimangiye ko Shincheonji atari itorero rito ryo muri Koreya y’Epfo gusa, ahubwo ari umuryango nyobokamana mpuzamahanga, ufite amatorero n’amatsinda mu bihugu bitandukanye ku isi.
Yavuze ko itotezwa ridahwanye n’ikibazo muri Koreya y’Epfo rigira ingaruka ku buzima bw’abayoboke bari mu bindi bihugu, aho ubwisanzure bwabo bwo kugaragaza no gushyira mu bikorwa imyemerere yabo, burinzwe n’Ingingo ya 18 n’iya 19 za ICCPR, ari uburenganzira budashobora kwamburwa kandi bugomba kwitabwaho muri iki kibazo.
Massimo Introvigne, Managing Director wa CESNUR akaba n’Umwanditsi Mukuru wa Bitter Winter, yavuze ko Koreya y’Epfo “yarenze umurongo uteye impungenge” mu gufunga Chairman Lee.
Yavuze ko amahame mpuzamahanga, harimo Mandela Rules, ashyigikira ko umuntu w’imyaka 95 ukurikiranwe ku cyaha kitari icy’urugomo yafungirwa mu rugo aho gufungwa muri gereza.
Yavuze ko ibyaha aregwa, bifitanye isano n’uko abayoboke b’umuryango w’idini muto bitabiriye ibikorwa bya politiki bisanzwe, “bigaragara ko byashyizweho mu buryo burenze urugero mu mategeko no mu buryo byumvikanamo.” Yaburiye kandi ko uru rubanza rujyanye n’indi myitwarire yagutse yo gushyira igitutu ku madini mato muri iki gihugu.
Iyi miryango yasabye ubuyobozi bwa Koreya y’Epfo, itangazamakuru ndetse n’umuryango mpuzamahanga gukurikiranira hafi ibi bibazo, hibandwa ku kubahiriza inzira zemewe n’amategeko, gukoresha ingamba zihwanye n’ikibazo, ndetse no kurengera uburenganzira bw’ibanze ku buryo bungana kuri bose.
Yasabye kandi ko inyandiko n’ibindi bimenyetso byakusanyijwe byakomeza gukoreshwa mu gukurikirana no gutangaza amakuru kuri ibi bibazo.
Mu gusoza inama n’abanyamakuru, inzobere n’impuguke zari zihari zasinye ku ibaruwa yemewe isaba Guverinoma ya Repubulika ya Koreya guhita irekura Chairman Lee Man-hee agafungurwa.