× Home Ministries Choirs Pastors Bible Entertainment Development Health Love Fashion Music

Malawi: Chakwera wahoze ari Pasiteri yatsinzwe amatora ya Perezida, ashimira Mutharika wamuhigitse

Category: Leaders  »  4 months ago »  Jean D’Amour Habiyakare (Amourkare)

Malawi: Chakwera wahoze ari Pasiteri yatsinzwe amatora ya Perezida, ashimira Mutharika wamuhigitse

Mu gihugu cya Malawi, amatora y’umukuru w’igihugu yabaye muri Nzeri 2025 yasize amateka mashya mu rwego rwa politiki. Perezida wari uri ku butegetsi, Lazarus McCarthy Chakwera, wahoze ari pasiteri, yatsinzwe amatora na Peter Mutharika.

Peter Mutharika ni umunyapolitiki wigeze kuyobora iki gihugu kuva 2014 kugeza 2020. Ibi byabaye nyuma y’imyaka itanu Chakwera ayoboye igihugu, igihe benshi mu baturage bamugaragarizaga icyizere kuko yari afite intego yo guhindura amateka ya Malawi, binyuze mu iyobokamana no mu gukora isuku muri politiki.

Ariko uko imyaka yagiye ihita, ibyifuzo by’abaturage ntibyigeze bihuzwa n’ibyagezweho. Ubukungu bwifashe nabi, igitutu cyiyongera mu baturage, ruswa ntiyacika, ndetse n’ibibazo by’imibereho myiza birushaho gukomera. Ibyo byose byatumye Peter Mutharika, wari umaze imyaka itanu hanze ya politiki nk’umukuru w’igihugu, agaruka mu ruhando rwa politiki, akiyamamaza, akanatsinda.

Lazarus Chakwera si izina rishya muri Malawi. Yabaye pasiteri wubashywe mu itorero rya Assemblies of God, ndetse aza no kuriyobora igihe kirekire. Yamenyekanye nk’umuvugabutumwa w’umuhanga, ugaragaza urukundo, ubuhanga kandi akerekana ko afite icyerekezo. Muri 2013, yakoze igikorwa cyatunguranye, asezera ku kazi ka gipasiteri, yinjira muri politiki.

Mu 2020, yatsinze amatora ya perezida mu buryo bwatangaje benshi, nyuma y’uko urukiko rukuru rwa Malawi rusubitse amatora yo mu 2019 kubera ibibazo bya ruswa n’amanyanga. Chakwera yahise agirwa perezida, anatangaza ko “azahindura Malawi, ayivane mu mwijima w’imiyoborere mibi, akayerekeza ku mucyo w’indangagaciro z’Imana n’ubutabera.”

Yagaragaye nk’umuyobozi uzi kwiyubaha, wiyeguriye abaturage, unavuga amagambo akora ku mitima y’abakene, abakozi, n’urubyiruko. Yagiraga ati: “Ntabwo nje kuyobora nk’umunyapolitiki usanzwe, nje nk’umugaragu w’Imana, ushyizwe ku buyobozi bwo gukiza igihugu.”

Ariko nubwo intego ze zari nziza, igihe cyarageze bigaragara ko guhindura igihugu atari amagambo gusa, ko ahubwo bisaba ibikorwa.

Muri manda ye ya mbere, Malawi yahuye n’ibibazo bikomeye by’ubukungu. Umusaruro w’ubuhinzi waragabanutse kubera imihindagurikire y’ikirere, izuba ryinshi hamwe n’imvura nyinshi byatumye ibiribwa bihenda. Ibiribwa nk’ifu y’ubugari n’ibishyimbo byazamutseho 70 % mu myaka itatu gusa.

Mu mijyi, ibiciro by’ubwikorezi, ibicanwa n’amazi byarazamutse, na ho abakozi ba Leta batangira gusaba izamuka ry’imishahara. Icyizere abaturage bari bafite ku buyobozi bwa Chakwera cyatangiye gushira, abandi batangira kuvuga ko “ari amagambo menshi, ibikorwa bike.”

Abaturage banenze uburyo guverinoma ye yitwaye ku bibazo bya ruswa. Nubwo yari yaravuze ko azahana abakora amakosa, hakomeje kumvikana ko bamwe mu bayobozi be barimo kunyereza umutungo, kandi ntibafatwe.

Ibyo byose byafunguye inzira ku bakunzi ba Mutharika, wari umaze imyaka itanu atari ku butegetsi. Bagarutse bavuga ko Mutharika yaranzwe n’ubushobozi bwo guteza imbere ubukungu, gukorana n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga, no gutuma Malawi iba igihugu gifite icyerekezo mu karere.

Mu matora yabaye ku wa 16 Nzeri 2025, Komisiyo y’Amatora y’igihugu yatangaje ko Peter Mutharika yatsinze ku majwi 56,2 %, na ho Lazarus Chakwera agira 33,1 %. Abasesenguzi bavuze ko byerekana uburyo abaturage bifuzaga impinduka, ariko banashaka umuntu ubaha ibisubizo bifatika.

Chakwera ntiyatinze, mu masaha make nyuma y’itangazo ry’intsinzi ya Mutharika, yandikiye mugenzi we ubutumwa bumuha icyubahiro, amusaba kwimakaza ubutegetsi buri mu mahoro. Yanatangaje imbwirwaruhame kuri televiziyo, agira ati:

“Nashakaga guhindura igihugu. Nashakaga gukorera Abanyamalawi bose. Ariko icyo gihe cyarangiye. Uyu munsi, ndashimira Perezida watowe, Peter Mutharika. Imana imuhe ubwenge n’imbaraga zo gutwara igihugu neza.”

Abaturage n’amahanga babonye Chakwera nk’umunyacyubahiro wemeye gutsindwa adashyize imbere ubusumbane cyangwa amagambo y’urwango. Hari n’abavuze ko yitwaye “nk’umupasiteri wihannye kuba muri politiki,” agaragaza ubutwari bwo gutandukana n’ubutegetsi mu cyubahiro.

Iyi nkuru y’amatora ya Malawi yatanze isomo rikomeye ku bihugu byinshi byo muri Afurika: ko impinduka zibaho, ko intsinzi ari iz’abaturage, kandi ko politiki igomba kurangwa no kwihangana, ubwitonzi n’amahoro.

Chakwera yatsinzwe, ariko ntiyatsinzwe burundu. Yabaye umuyobozi wemera ukuri, kandi asiga urugero rwiza mu guha icyubahiro urwego rw’amatora n’abaturage.

Peter Mutharika, w’imyaka 85, agarutse ku butegetsi atari nk’ushaka kubugundira, ahubwo nk’ushaka “gusubiza igihugu mu murongo,” nk’uko abivuga. Azagira urugendo rugoye imbere, ariko igihe kizerekana niba ari intwari cyangwa undi munyapolitiki usanzwe.

Igihe kimwe, Chakwera yaravuze ati: “Ubutegetsi si bwo butanga icyubahiro. Icyubahiro nyacyo ni ukumenya kubuvaho mu gihe gikwiye.”

Ubu icyo gihe kirageze, kandi amateka azibuka uko yemeye insinzwi ku mahoro.

Lazarus Chakwera wahoze ari Pasiteri yatsinzwe amatora yo kuba Perezida, yemera ko atsinzwe mu mahoro

Peter Mutharika, ni we wegukanye amatora, aba perezida wa Malawi

Tanga igitekerezo kuri iyi nkuru

pre-moderation

This forum is pre-moderated: your contribution will only appear after being validated by an admin.

Who are you?
Your post

To create paragraphs, just leave blank lines.